Gruplar

Kadı burhanettin enteresan bir figür, eratna devleti yıkıldıktan sonra sivas-kayseri merkezli olarak devlet kuruyor kendi ismiyle. Annesi anadolu selçuklu sultanı 2. gıyaseddin keyhüsrevin akrabası, devlet kademesinden birisinin kızı ve babası da eratna devletinde kadı olarak birnevi memurluk yapmış. Şahane bir eğitim almıştır, mukayeseli edebiyat ve diğer dönem bilimleri üzerine farklı şehirlerde okumuştur. Azerbaycan edebiyatının çok önemli bir ismidir, modern anlamda türk ve azerbaycan edebiyatının kurucularından sayılır. Tuyuğ adlı edebi türün kurucusudur. Kayserilidir ve ilk eğitimini burada almıştır. İslam hukuku üzerine çalışmaları vardır kadılık görevi gereği. Eğitimini mısır ve suriyedeki medreselerde tamamlayıp eratna tahtına saray danışmanlığı, kadılık (adalet bakanı/başsavcı) ve vezirlik yapmıştır. Kendi devletini kurduktan sonra 18 yıl boyunca birçok farklı cepheden osmanlılar, karamanoğulları, akkoyunlular devleti ve mısır merkezli memlük devleti ile mücadele etmiştir. Önemli bir özelliği olarak ise yıldırım beyazıtın en sevdiği şehzadesi ertuğrulu yenip savaş meydanında ölmesine yol açmış, ordusu ile batıya ilerleyip osmanlı üzerinde geniş çaplı yıkıcı bi…

Edward munch günlüğüne bu anı tam olarak şöyle kaydetmiştir:

İki arkadaşımla yolda yürüyordum , güneş batıyordu,aniden gökyüzü kan kırmızı bir renge büründü.Durdum,kendimi inanılmaz yorgun hissettim ve tırabzanlara yaslandım.Mavi-siyah fiyordun ve şehrin üzerinde kan ve ateş dilleri vardı.Arkadaşlarım yürümeye devam etti ve ben orada,endişeyle titreyerek kalakaldım .Ve doğanın içinden geçen sonsuz , bitmeyen bir çığlık hissettim.

TABLONUN ARKASINDAKİ 3TEMEL ETKEN

1883 yılında Endonezya'daki Krakatoa Yanardağı patladığında ,atmosfere saçılan yoğun kül kütleleri yıllar boyunca Kuzey Avrupa'da dahil olmak üzere dünya genelinde gün batımlarının olağan dışı biçimde kan kırmızı ve alev rengi görünmesine yol açmıştı . Munch'ın gördüğü gökyüzünün sebebinin bu olay olduğu düşünülüyor.

Munch , hayatı boyunca ağır psikolojik travmalarla boğuştu .Küçük yaşta annesini ve kız kardeşini veremden kaybetti .Olayın geçtiği Christiania( bugünkü Oslo) fiyorduna bakan o nokta , aynı zamanda kız kardeşinin akıl hastanesinde yattığı yerin çok yakınındaydı.

Popüler kültürde figürün kendisinin bağırıldığı düşünülsede aslında Munch'ın anlatmak istediği şey farklıdır:Figür kendisi…

“Güneşin altında yeni bir şey yok.”

Eski Ahit’ teki Vaiz bölümünde (Vaiz 1:9) geçen bu sözü birlikte biraz irdeleyelim.

Günler ardalansa da insanların değişmeyeceğini ve tarihin kendini tekrar edeceğini anlatan, Kral Süleyman’ a atfedilen bir sözdür. İnsan ömrünün ortalama 80 yıl olduğunu göz önünde bulundurursak ve doğası gereği tecrübeleri yaşayarak öğrendiğini düşünürsek bu çok da beklenmedik bir sonuç doğurmaz. Her insan hatalarından ders çıkartarak değişir. Toplumlar da böyledir ama tek bir farkla. Toplumların ömrü hatalardan çıkartılan sonuçlardan ne derece yararlanabildikleriyle ölçülür. Toplumlar, insanlardan bağımsız olmadığından insan doğasının getirilerinden de götürülerinden de nasibini alır. Çoğu zaman unutulan geçmiş, benzer sonuçları geleceğe taşır. Evet, çağlar atlanır. Gelişim devam eder gibi görünür ama sadece form değişmiştir, amaç aynıdır. İnsan aynı insandır.

Şimdi de insan doğasının evrenin yasalarıyla ne kadar uyumlu olduğunu analoji yöntemiyle görelim. Evrende hakim olan bir yasa vardır: Entropi. Evrende bütün sistemlerin üzerinde mutlak bir güce sahip olan…

Doktor onları kapıya kadar geçirdi,güven veren sözler geveledi,Göreceğiz ,göreceğiz,umutsuzluğa kapılmamak gerekli türünden şeyler ve tekrar yalnız kaldığında yandaki küçük banyoya girdi , upuzun bir dakika boyunca aynada kendine bakakaldı,Ne olabilir ki bu , diye mırıldandı .Sonra odasına geri döndü,sekreteri çağırdı , Sıradakini içeri gönder. Kör o gece rüyasında kör olduğunu gördü

İstediğim her şeyi dört satıra sığdırsam bana bir şey kalır mıydı

Yıldızların bile onu baş başa bıraktığı gecenin avuçlarında titrediğini hissettiği; ruhani ağırlıkla içine dönerek geçirdiği saatlerde birebir özleştiği imgeler, mütemadiyen peydah olarak içindeki hiçliğe yarenlik ederdi. Kendini bulma yolunda edindiği düşsel deneyimlerle her geçen gün daha da özerkleşiyordu. Dahası zamanını paylaşmak konusunda Harpagon denen o kalantordan da cimriydi. Kimsenin usunda var olmayan varlığı bizzat kendi ellerindeydi; aynadan yansıyan yazgısını kabul edişiyle ona bahşedilen hayatı sahici bir içtenlikle yaşıyordu. Hayatın kendisi olağanüstüydü, herhangi bir beklenti içine girmeden şu anı yaşayabildiği için hâlâ daha müteşekkirdi. Bunun içinde yarattığı huzura olan hayranlık, onu hayata bağlayan yeganeydi.

Evini kaybetmesi bir yaz akşamına denk düşüyordu. Son zamanlarda içinde aşina olduğu bir ses, edimlerine hafiyelik ettiği bu yaşam düğümünde arz-ı endam ederek naralarında boğuldu. Her ne kadar kendisini kendisiyle tamamlasa da her türlü insani duygudan arınmış olsa da daima sevgisi vardı. Herkese yetebilecek kadar sevgisi varken artık bu sevgi ruhunu bile doyurmaya yetmiyordu. Yıldırım gibi bi…

Geçerken bir kış sabahı yanından

Kıvrılsam yanı başına sessizce

Dokunsam tenine bembeyaz kardan

Son kez çeksem kokunu edepsizce

Kaldırsam kafamı, yalnız seyretsem

Kuşlar dahi sussa izlerken seni

Bir gölet var zamanın ötesinde

Orada güneş açmaz, her gün gece

Üstünde bir kuğu yüzer zarifçe

Gösteri verir izleyen herkese

İşlerken suya porselen postu

Melekler geri dönsün diye seslenir mi